پردیس

تو با بهار رفتی، پرستوی ِ بی‌قرار ِ من …

2011-04-28T07:12:00.000-07:00

مهمانت رسید آقا معلم؟ مسافر سرزمین خورشید را می‌گویم، از سرزمین تو می‌آید. دختر خورشید…. که نشان خورشید دارد در پیشانی‌اش، نقش لبخند پاک نمی‌شود از لبش، دستانش سرانگشتانش، تمام وجودش بوی برابری می‌دهد؛ آخر می‌دانی راوی داستان برابری بود در سرزمین ما؛ شک ندارم که یک‌راست آمده سراغت برای گرفتن امضا، آخر هر چه منتظرت ماند نیامدی… نباید می‌گفتم چقدر جای امضای تو خالی ست در بین همه ی لیست‌های امضایش ….

نگفته بود مسافر است، آنقدر عجله داشت برای رفتن که چمدان نبسته راه افتاد؛ نه اینکه بار اولش باشد… عادت دارد به جا گذاشتن چیز‌هایی که باید همراهش ببرد … خودش می‌گوید سبک سفر می‌کند! باور نکن وگر نه چرا باید کتاب‌های تو یادش برود که این همه درباره‌ش گفته بودم یا آن همه دلتنگی های من و معلم ِقاسم و آن همه دلتنگی‌ دیاکو برای مامه هادی؛ آن انگشتر برابری، آن همه حرف‌های نا تمام ، آن همه آرزو …. آن هم بی خداحافظی… بی هیچ پیغامی، حرفی، خطی ….

نه اینکه فکر کنی این‌ حرف ها رو به تو می‌گویم چون قهر کرده‌ام نه؛ نیمه‌ها که قهر نمی‌کنند آقا معلم…. اما لجم گرفته که اینها را به خودش نگویم نه اینکه تفاوتی داشته باشد پایان ماجرا، نه …. همه‌ی این‌ها را که به خودش بگویی، می‌خندد و می‌گوید: ” پری جون پری جون پیش اومد دیگه؛ باید می‌رفتم سخت نگیر” انگار که این جایی که رفته بغل گوش من باشد

انگار صدایش که بزنم بگوید ” اومدم پری اومدم”

آقا معلم، بگو دلم برایش تنگ شده، برای همه‌ی حرف‌هایش، همه‌ی آرزوهایمان؛ برای همه‌ی رازهای‌ عمومی‌مان! برای همه‌ی آن روزهایی که سخت گذشت، تلخ بود و پر اندوه اما او بود با همه‌ی مهر بی پایانش، برای همه‌ی دوستانه‌هایمان، برای همه‌ی لحظه‌هایی که دیگر تمام شده‌اند…..

بگو مبادا چشمانش اشکی شود از سر ِدلتنگی ندیدن روی ماه مادرش؛ بگو مبادا دلش بلرزد به دیدن دیاکو که همه‌ی وجودش پر شده از تمام غمانه های دنیا اما همچنان ایستاده است؛ بگو مبادا فراموشم کند، همه‌ی آن قول و قرارهایمان را ، همه‌ی آن کارهایی که باید با هم تمامشان کنیم، آن صندوق‌‌های رنگی برای کتاب‌های با طعم ترشی ؛ همه‌ی آن لحظه های چشم انتظاری برای آن روز خوبی که قرار است بیایید…. مبادا فراموششان کند….

بگو برایم بنویسید که خوب است؛ که نگرانش نباشم؛ بگو رسمش نبود، بگو قرارمان نبود به این همه دوری این همه تنهایی بگو همه‌ی طاقتم را برد با رفتنش همه‌ی دلم را برد با رفتنش، همه‌ی ِ همه‌ی ِ دلم …..

خوش به حالت آقا معلم، خوش به حال قاسم، خوش به حال بهاره

اشک‌ریزان و اشک‌ریزان ما به خورشید خواهیم رسید…

2011-04-22T07:02:00.000-07:00

برای او که رفت، که تلخ رفت و برای خودمان

پدرم انسان ساده‌ای ست‌، مادرم هم، دوستانشان هم. من هم انسان ساده‌ای هستم دوستانم هم، آدم‌های ساده‌ای که در حاشیه‌اند و زندگی ساده‌ای دارند. به دنیا می‌ایند بزرگ می‌شوند تحصیل می‌کنند ازدواج می‌کنند بچه‌دار می‌شوند و بعد آنقدر پیر می‌شوند تا بمیرند یا شاید تصادف کنند باید کمی فکر کنم ببینم بیماری در خانواده‌ی ما نیست که زودتر از پیر شدن پرونده‌ی زندگی‌مان را ببندد؟ چیزی یادم نمی‌اید… به هر حال به هر دلیلی بمیرند…

اما یک چیز این جمله‌ها درست نیست…. یک واژه‌ غریبه است… هان زندگی، زندگی ساده، پدرم زندگی نکرده است مادرم هم دوستانشان هم من هم زندگی نکرده‌ام دوستانم هم…. زندگی شادی دارد غم دارد بدبختی دارد خوشبختی دارد حسرت دارد عشق دارد تلخی دارد فقدان دارد…. ما آدم‌های ساده‌ای که فقط باید زندگی می‌کردیم چرا نباید به خاطر بیاوریم آخرین باری راکه چشم‌هایمان خندیده‌اند؟ چشم‌ها مهمند شادی و غم آدم‌ها از چشم‌هایشان پیدا ست…

همه‌ی ما زندگی ساده را دوست داریم؛ قصه‌ها را افسانه ها ؛ آدم‌های زندگی‌های ساده دغدغه‌شان باید اجاره‌ی خانه و ساعت کاری و کتاب‌های نیمه تمام و قرار گذاشتن برای رفتن به سینما و اضافه وزن و تعیین روز عروسی باشد؛ اتفاق هایی که همه گواه جریان زندگی‌اند. زندگی ساده هزینه ندارد.

پدرم انسان خوشبختی است مادرم هم دوستانشان هم که همگی به شعر به رنگ به موسیقی به خوبی به شادی به مهربانی به روشنایی به عشق وبه آزادی اعتقاد داشتند، شاید برای همین ها بود که یک روز پدرم و مادرم و دوستانشان تصمیم گرفتند دیگر زندگی ساده‌ای نداشته باشند تصمیم گرفتند این زندگی ساده‌ای که گاهی شادی دارد گاهی غم، بماند برای ما و تلخی‌ها و فقدان و چوبه‌ي‌دار و دمپایی و دیوار‌ها و میله‌ها و سیاهی بماند برای آنها، برای همین روزهایی آمد که دیگر کار نداشتند برای همین روزهایی آمد که لباس سیاه به تن کردند روزهایی که حواسشان به روز ملاقات بود، روزهایی که یکی یکی دوستانشان را بغل کردند و در گوششان گفتند که بروند دور شوند خیلی دور از مرزها‌ی این سرزمینی که زندگی ساده داشتن در آن شبیه معجزه ست.

بی شک من هم آدم خوشبختی هستم دوستانم هم ، اما قرار بود این روزهایی که تلخ گذشته‌اند بر پدر و مادرهایمان و دوستانشان، داستان باشد برای کتاب‌های نیمه تمام زندگی ساده‌ی ما، نباید همه‌ی این روزها برای ما تکرار می‌شدند نباید ما هم روزهایی سیاه میپوشیدیم برای آن یکی از میان ما که دیگر چشمانش را بسته است، نباید ما هم روزهایی حواسمان به ساعت ملاقات می‌بود نباید ما هم روزی کسی را بغل می‌کردیم و فریاد می‌زدیم برود تا سرزمین دوری که زندگی ساده در آن شبیه معجزه نباشد. ولی روز‌هایی آمد، سیاه پوش ِآن بسیاری که چشمانشان را بسته اند و بی فرصتی برای درآغوش گرفتن دوستی که باید برود….

کاش می‌دانستم چند زندگی دیگر چند آغوش و چند سلول و چند چوبه‌ی دار دیگر و چند شب بی قراری مادر‌های این سرزمین مانده تا ما به آن زندگی ساده برسیم….

یاد ِ تلخ ِ مرگ…

2011-04-13T07:04:00.000-07:00

خیلی سال پیش یک روز پدربزرگم تصمیم گرفت دیگر شیرینی نخورد چون تلخ کام شده بود و تمام شیرینی‌های دنیا هم شیرین کامش نمی‌کردند. اگر یک بادام تلخ خورده بود مادربزرگم یک بادام شیرین پیدا می‌کرد و مشکل حل می‌شد؛ شاید هم نمی‌شد یعنی اصلا مادربزرگم تصمیم نمی‌گرفت یک بادام شیرین پیدا کند…اینقدر‌ها هم روابطشان عاشقانه نبود. مهم هم نیست چون تلخی از بادام نبود اصلا.

خبر مرگ شنیدن سخت است، تلخی‌اش در تمام وجود آدم می ماند برای چند روز برای چند ماه یا چند سال، شاید هم برای همیشه؛ درمورد پدربزگم تلخی‌اش برای همیشه ماند. مثلا اگر این روزها بود به یاد هیچ کس نمی‌ماند، خیلی‌ها تصادف می‌کنند یا زیر آوار می‌مانند یا با سیل می روند آن سوی پل زندگی و می‌رسند به مرگ و قصه‌اش هم به خاطر هیچ‌کس نمی‌ماند. پسر خواهر پدربزرگم اهل سیاست نبود که سرانجام زندگی‌اش برسد به اعدام و داستانش برود در قفسه ی داستان‌های مربوط به اعدام ، پسر خواهر پدربزگم تصادف کرده بود و خاطره شده بود.

قصه‌اش ماند چون آن روزها اتفاق مهمی بود، همین قصه شهر را تعطیل کرد… خیلی‌ها تلخ شدند، سیاه پوش شدند، چشماهایشان اشکی شد؛ بیشتر مردم شهر در تشییع جنازه شرکت کرده بودند تا به آسمان بگویند خلاف قولی که داده عمل کرده ، تا قدرتشان را به رخ آسمان بکشند که می‌توانند یک قیام عمومی را علیه او ترتیب دهند. آن سالها جوان‌ها نمی‌مردند، مرگ مختص طبقه ی کهن سالان بود که دیگر سرمایه‌ای از روز و ماه و سال برایشان نمانده بود. همین‌ها تلخی را تقسیم کرد بین آدم‌های زیادی که مزه‌اش در زندگی به تعادل برسد اما پدربزرگم تلخ شد با همه‌ی مهربانی‌هایش، خاطره‌های شیرینش پاک شد انگار؛ من یادم نمی‌آید داستان زیادی گفته باشد برای من، همان چند قصه‌ هم تلخ ِتلخ بود.

این روزها من هم سن و سالِ آن روزهای پسر خواهر پدربزگم هستم در حالی که آمار تمام شدن زندگی‌های آدم های جوان با سرمایه‌ی فروان روز و ماه و سال آنقدر زیاد شده که دیگر حتی لابه‌لای اخبار روزانه‌ هم خبری از داستانشان نیست و قفسه‌ی مربوط به داستان‌های زندان، شکنجه، اعدام، مهاجرت، پناهندگی و دوری هم دیگر جایی برای داستان تازه‌ای ندارد.

این روزها طعم غالب زندگی تلخی ست، وحشتناک است؛ تلخ شدن وحشتناک است.

چه بی نشاط بهاری که بی رخ تو رسید…

2011-03-28T10:49:00.000-07:00

دلم تنگ است خیلی تنگ برای تمام سال‌هایی که سفره‌ی هفت‌سین رنگی بود برای تخم مرغ های رنگ شده با گواش و جعفری و پوست پیاز، برای آینه‌ی عروسی مادرم که بی حد زیبا بود و زینت سفره‌ی هفت سین ِ خانه‌ی ما، برای آن سبزه‌های عجیب و غریب ابداعی‌مان که سرآخر هم سبز نمی‌شد و سبزه‌های مادربزرگ به دادمان می‌رسید. برای کاهو و سرکه‌انگبین ِ سر سفره‌ی هفت سین که رسم خانوادگی‌مان شده بود، برای انتخاب ظرف شیرینی و آجیل و میوه که داد ِ مادرم را در می‌آورد و آخر هم تسلیم می‌شد، برای آن همه بحث‌های به جد و شوخی درباره‌ی نمادهای هفت سین و کاسه‌های از جنس روی که قرار بود نماد استحکام باشد؛ برای ماهی‌ گلی سفره هفت سین که هر سال آرزو می‌کردیم که بیشتر زنده بماند، برای همه‌ی نوروزهای کودکی‌ام، برای روزهایی که طعم فقدان را نمی‌شناختم برای تمام روزهایی که دستم را که دراز می‌کردم به گرفتن دستی، نمی رسید به دیوار

دلم می‌خواهد بهاریه بنویسم، از نوروز بنویسم از سالی که نو می‌شود از شادی از لباس‌های رنگی از لبخند از بوی بهار از تمام ِ زیبایی طبعیتی که خودش را آراسته برای جشن نوروز اما نمی‌شود، نمی‌توانم…روزهای داستان زندگی من گذشته‌اند و رسیده‌اند به نوروز و تحویل شده‌اند با همه‌ی غم‌هایم با همه‌ی فقدان‌ها؛ با همه‌ی ناامیدی سرشارشان؛

تو رفته‌ای آقا معلم بی آنکه بدانی با رفتنت چه بر سر رویاهای کودکی من آمده است بی‌ آنکه بدانی مدت‌هاست هیچ قاصدکی ندیده‌ام، بی آنکه بدانی چقدر شعر چقدر ترانه برای نبودن تو سوگواری کرده است و این انصاف نیست که تو نباشی و خورشید ِ روز ِ نو طلوع کند در حالی که بر همه یکسان می‌تابد، بر آن چهار پایه ی لعنتی بر آن طناب ِدار ِ نفرین شده آن کسی که چشمان روشن تو را و خیلی های دیگر را در همین روزهای سالی که گذشت بست؛ بر ما، بر ما که تمام تنمان از درد همان روزها بی حس و کرخت شده، بر ما که حتی فرصت سوگ‌واری نداشتیم بر ما که هیچ کسی نبود که گیسوانمان را به نشانه‌ی سوگ زینت دستانمان کند بر ما که هیچ کسی نبود که خاکی که کفن عزیزترینمان شد را در دهانمان بگذارد که کم شود از سنگینی ِ بی نهایتِ غم نبودن و ندیدن و نشیدنش، بر ما که باید کسی نوروز که می‌آمد دستانش را پر می کرد از رنگ‌های بی حدْ زیبای این سرزمین و تمام سیاهی تنمان را پاک می کرد و گیسوانمان بوی میخک می رفت .

باید با بهار می‌آمدی تا در روز نو افسانه‌ی آزادی را زمرمه کنی و برای ما از روشنایی بگویی؛ به خاطر همه‌ی چشم انتظاری‌هایمان به خاطر همه‌ی آن کودکان چشم به راه، به خاطر لبخند ِاز سر ِشادی ِ بعد از شنیدن قصه‌ی تو که بازگشته‌ای، به خاطر دایه‌ات، به خاطر آن دخترک زیبای کرد که دلت را برده بود و تمام چشم‌انتظاری های جهان را برایش هدیه آوردی؛ به خاطر تمام افسانه‌هایی که تلخ تمام شدند، به خاطر تمام آواز های کودکانه‌ای که باید برای همه‌ی کودکان این خاک می‌خواندی و برای همه‌ی کودکی‌های ما ، به خاطر تمام گل‌های بنفشه و به خاطر تمام قاصدک‌ها و خواب ِ همه‌ی ستاره‌ها… اما حالا اینجا گفتن از تو ممنوع است، نوشتن از تو ممنوع است، گریستن برای تو ممنوع است؛ اینجا روشنایی آفتاب ممنوع است.

و حالا از همه ی این روزها و از افسانه ی تو برای ما ، بی تابی کودکانی مانده که به وقت شنیدن قصه‌ی تو می‌خواهند بدانند که چرا بازنمی‌گردی، چرا هیچ کسی از تو خبری ندارد …

———————-

سال 89 با همه ی غم‌های 88 تحویل شد با صدای خنده‌ي‌ کیانوش که دیگر نمی‌خندید اما دلم روشن بود دستانم؛ سرانگشتانم موهایم، روزهایم بوی امید می‌داد؛ معلم هنوز می خندید و صدای خنده اش جای خالی صدای‌ خنده‌ی همه‌ی کسانی که رفتند تا خندیدن یادمان نرود را پر می کرد برای ما. 89 با صدای معلم تحویل شد برای من وقتی سه روز از نوروز گذشته بود، با صدای معلم که آرزوی سالی پر از شادی می کرد و حالا معلم نیست؛ چشمان معلم را بسته‌اند و من نمی‌دانم صدای چه کسی قرار است نوید روز ِنو باشد از این نوروز تا همه‌ی نوروزهای نیامده ….

چه بی نشاط بهاری که بی رخ تو رسید…

2011-03-28T07:04:00.000-07:00

تو رفته‌ای آقا معلم بی آنکه بدانی با رفتنت چه بر سر رویاهای کودکی من آمده است بی‌ آنکه بدانی مدت‌هاست هیچ قاصدکی ندیده‌ام، بی آنکه بدانی چقدر شعر چقدر ترانه برای نبودن تو سوگواری کرده است و این انصاف نیست که تو نباشی و خورشید ِ روز ِ نو طلوع کند در حالی که بر همه یکسان می‌تابد، بر آن چهار پایه ی لعنتی بر آن طناب ِدار ِ نفرین شده آن کسی که چشمان روشن تو را و خیلی های دیگر را در همین روزهای سالی که گذشت بست؛ بر ما، بر ما که تمام تنمان از درد همان روزها بی حس و کرخت شده، بر ما که حتی فرصت سوگ‌واری نداشتیم بر ما که هیچ کسی نبود که گیسوانمان را به نشانه‌ی سوگ زینت دستانمان کند بر ما که هیچ کسی نبود که خاکی که کفن عزیزترینمان شد را در دهانمان بگذارد که کم شود از سنگینی ِ بی نهایتِ غم نبودن و ندیدن و نشیدنت، بر ما که باید کسی نوروز که می‌آمد دستانش را پر می کرد از رنگ‌های بی حدْ زیبای این سرزمین و تمام سیاهی تنمان را پاک می کرد و گیسوانمان بوی میخک می رفت.

باید با بهار می‌آمدی تا در روز نو افسانه‌ی آزادی را زمرمه کنی و برای ما از روشنایی بگویی؛ به خاطر همه‌ی چشم انتظاری‌هایمان به خاطر همه‌ی آن کودکان چشم به راه، به خاطر لبخند ِاز سر ِشادی ِ بعد از شنیدن قصه‌ی تو که بازگشته‌ای، به خاطر دایه‌ات، به خاطر آن دخترک زیبای کورد که دلت را برده بود و تمام چشم‌انتظاری های جهان را برایش هدیه آوردی؛ به خاطر تمام افسانه‌هایی که تلخ تمام شدند، به خاطر تمام آواز های کودکانه‌ای که باید برای همه‌ی کودکان این خاک می‌خواندی و برای همه‌ی کودکی‌های ما ، به خاطر تمام گل‌های بنفشه و به خاطر تمام قاصدک‌ها و خواب ِ همه‌ی ستاره‌ها… اما حالا اینجا گفتن از تو ممنوع است، نوشتن از تو ممنوع است، گریستن برای تو ممنوع است؛ اینجا روشنایی آفتاب ممنوع است .

———————-

یک نفر که چشمانش سبز بود و مهربان…؛ برای دایی کوچیکه‌ی همه‌ی روز‌گار کودکی‌ام

2011-03-17T07:13:00.000-07:00

سال‌های دوری دختری از طایفه‌ای بزرگ در کهگلویه عروس خانه‌ی پدربزرگ مادری ام شد و بعدها مادر ِ مادرم. مادربزرگم چهار برادر داشت که همیشه و همه‌جا به وجودشان افتخار می کرد؛ برادر بزرگ‌تر، زیباترین و مهربان‌ترین برادر مادربزرگ بود، برادر بزرگ تر جان ِمادر بزرگ بود و جان مادرم و خواهرها و برادراهایش و جان ما؛ هنوز هم هست، برادر دوم، دست راست برادر بزرگ بود و همراه همیشگی‌اش که مبادا حساب و کتابی نخواند و کم و کسری‌ای برادر بزرگ را بیازارد. برادر سوم معاون برادر دوم بود، که مبادا کاری از کار‌های برادر دوم روی زمین بماند و گره‌‌ای شود در برنامه‌های برادر بزرگ تر، برادر چهارم مهربان بود، بی اندازه مهربان بود و غم‌خوار تمام ِ‌غم‌ها و غصه‌های برادر بزرگ‌تر.

برای من برادر بزرگ‌تر، دایی حاجی بود – دو کلمه ی به هم چسبیده که داستانش بی نهایت سطر است – و برادر دوم دایی خطرناک– بچه که بودم همیشه به نظرم جدی و سخت‌گیر ‌می امد-، برادر سوم دایی اردشیر و برادر چهارم دایی کوچیکه، دایی کوچیکه بر خلاف سه برادر دیگر بلند نبود قدش به مادرش کشیده بود و برای من شده بود دایی کوچیکه، دایی کوچیکه چشمانش سبز بود و مهربان، دایی کوچیکه هیچ جای داستان‌های نوجوانی مادرم نبود و خاطره‌های دایی‌ جهان، برادربزرگ‌تر شخصیت اصلی داستان‌ها و خاطره‌‌های همه بود وقتی قحطی‌آمده بود و قرار بود یک کامیون گندم را بین همه تقسیم کنند برادر بزرگ‌تر بود که گفته بود مبادا سهم خانه‌ی من و برادرانم بیشتر از سهم مردمم باشد، برادر بزرگ‌تر بود که نشانه‌گیری اش حرف نداشت، برادر بزرگ‌تر بود که شکنجه‌گرش را بخشیده بود …..

برادر دوم که خاطره شد، همه دیدند چیزی از برادر بزرگ‌تر کم‌شد، چشمان همیشه خندانش غبارغم ‌گرفت، انگار دیگر دست راست نداشت. نه صدای پیاپی شلیک گلوله وقتی برادر دوم دیگر چشمانش را بسته بود و سر تا پا سفید پوشیده بود و نه صدای شیون بی امان مادربزرگ هیچ‌کدام مانع شنیدن صدای شکستن چیزی در وجود برادر بزرگ‌تر نشد. روز‌های زیادی نگذشته بود از روز‌های خاطره شدن برادر دوم، که برادر سوم هم شبیه قاب عکسی شد با یک روبان سیاه، برادر بزرگ دیگر نشسته بود توان ایستادن نداشت.

از همه‌ی سهم ِ برادری برادر بزرگ‌تر و برادر چهارم مانده بودند برای هم و برای مادربزرگ و خواهر‌هایش،از میان همه‌ی لباس‌های رنگانگ دوخته شده به بهانه‌ی جشن عروسی، همه‌ی دستمال‌های تزئیین‌شده برای رقص، همه‌ي‌‌ برنج‌های قد کشیده و همه‌ی مهمان‌های دعوت شده به جشن یک نفر دیگر نیست. یک نفر که دایی کوچیکه همه‌ي‌روزهای کودکی ام بود، یک نفر که چشمانش سبز بود و مهربان، یک نفر که چشمان اشکی‌ش نشان بیماری برادر بزرگ بود و لبخند روی لبش نشان بهبودی او، یک نفر که تنها سهم برادری ِ برادر بزرگ بود و همه‌ی توانش برای ایستادن، یک نفر که همه‌ی مهربانی داستان‌ها و خاطره‌های مادرم از اوست. یک نفر که جای خالی همه‌ی مهربانی‌هایش تا همیشه روزهای نیامده‌ی برادر بزرگ‌تر و مادر بزرگ و خواهرهایش؛ مادرم و برادرها و خواهرها و دایی زاده و خاله‌زاده‌هایش را پر می‌کند.سه روز پیش دایی کوچیکه چشمانش را بست و دیگر باز نکرد.

روزی مولانای ما می‌آید تا روشنایی خودش را به رویاهای پژمرده‌ی ما ببخشد …

2011-03-09T07:12:00.000-08:00

بعضی آرزوهای ما در این جغرافیا آنقدر بدیهی‌اند آنقدر ساده‌ و روزمره‌اند که در جغرافیای دیگری شاید اصلا به عنوان یک اتفاق هم به چشم نیایید، اما برای ما دست‌نیافتی ست….

مثلا همین پارچ آب؛ یا نان گرم؛ یا شنیدن صدای خنده‌ی عزیزترین ِآدم وقتی بویش را حضورش را حس می‌کنی وقتی صدایش میزنی و خودِ خودش پاسخ می‌دهد. مثل عادت‌های روزانه‌ای که گاهی آدم‌ها را کلافه می‌کند، مثل اتو کردن لباس،

مثل بوییدن گل، مثل دیدن فیلم، شنیدن موسیقی، خواندن کتاب ….

مثلا مدت‌ها شب‌ها فکر می‌کردی کی، کدام شب “معلّم” در خانه است و کسی یک پارچ آب پُر می‌کند می‌گذارد بالای سرش، آرزوی خاصی نیست بزرگ نیست شاید هرگز به چشم نیایید، کاری ست که بیشترمان انجامش داده‌ایم؛ شاید همین دیشب پارچ آبی را پر کرده‌ایم و گذاشته‌ایم بالای سر کسی که مبادا تشنه باشد و آب نباشد.

مادربزگم عادت دارد وقتی کسی از فرزندانش سفر است کنارش نیست هی اسمش را صدا می‌زند دلش تنگ که می‌شود همه را به همان نام صدا می‌زند هی ما می‌خندیم هی او باز همان اسم را صدا می‌زند دست خودش نیست دلش تنگ است اما روشن هم هست که می‌آید، شاید یک ساعت دیگر شاید امشب شاید فردا ولی آمدنش نزدیک است می‌شود حسابش کرد می‌شود تاریخش را در تقویم علامت زد، همین کاری که دایه نمی‌تواند، من نمی‌توانم، سلیمان نمی‌تواند، سامان نمی‌توانند، هیچ کس نمی‌تواند….

مثلا همین تلفن؛ هی زنگ می‌خورد هی زنگ می‌خورد حوصله‌ی حرف زدن نداری چقدر بد است که لبخند از پشت تلفن مشخص نیست یا مثلا نمی‌شود هی سرت را تکان بدهی که یعنی حواست هست، هی آن مربع مسخره را که هیچم شبیه مربع نیست فشار می‌دهی که صدایش درنیایید فوقش بعدش می‌گویی سایلنت بود دروغ هم نگفته‌ای، یک روزی کسی جایی دور از تو پشت دیواری که حایل است بین او و زندگی بین اون و دایه‌اش بین او و شاگردانش بین او و شاهو بین او و بلوط‌های کردستان 11 عددی را فشار می‌دهد که وصلش می‌کنند به تو، نه اینکه تو کَس خاصی باشی نه اینکه این یازده عدد اعداد خاصی باشند و آدم‌ها را وصل کنند به یک صدای آشنا… نه؛ از سر اتفاق است یا معجزه یا شاید هم برآورده شدن آرزویی، سایلنت است اما می‌شنوی ، معجزه است دیگرلابد برای اینکه بعدش بروی پزش را بدهی به کوهن ….

بعدترش هیچ وقت تلفنت سایلنت نیست؛ هی چشمت به این تلفن است هی همه‌جا دستت می‌گیری که شاید باز این یازده شماره معجزه کنند، دلت خوش است به دفعه‌ی بعد؛ هیچ معجزه‌ای نیست اما، دفعه‌ی بعدی نیست حرف‌هایت تا ابد می‌ماند برای خودت چقدر حرف داشتی، چقدر آرزو داشتی، چقدر سوال، چقدر انتظار….آن یازده شماره برای همیشه مرده‌اند، تلفنت همیشه سابلنت است؛ با بهانه و بی بهانه هیچ معجزه‌ای نیست هیچ کسی نمی‌آید…

یا کافی ست 11 شماره را فشار دهی تا زیباترین و مهربان‌ترین صدای عالم را بشنوی، دستت نمی‌رود به فشار دادن این 11 شماره‌ی جادویی، مبادا صدای زنگ تلفن رویای شنیدن دوباره‌ی صدای معلم را زنده کند برای صاحب دل‌انگیز ترین صدای جهان و صدای تو بلند بلند داستان دار و آن چشمان روشن را فریاد بزند؛ می‌ماند حسرت ِ شنیدن صدای دایه و کابوس تمام شدن رویای آزادی ماموستا

مثلا همین کتاب‌ها همین کج‌کلاه و کولی یا پست‌خانه یا اشک ریختن برای آن‌کسی که بندی ست، یک شب آرزو می‌کنی کاش می‌توانستی برای همه‌ی جاده‌ها و دیوار‌ها و میله‌ها و فاصله‌هایی که تو را ، دایه را و همه‌ي شاگردانِ چشم روشن کردستان را دور کرده‌اند از معلم از تخته سیاه گریه کنی تا صبح یا تا روز بعدش یا شاید روزهای زیادی اما نمی‌توانی، دیگر صحبت از جاده‌ها و میله‌ها و دیوار‌ها نیست صحبت از دار است و چهارپایه‌ و دمپایی و فقدان و تمام شدن فرصتی که حتی حرفی از واژه های تو را هم کفاف نداده است.

—————————–

دیشب آنقدر صدای دایه غمگین بود که همه‌ی لحظه‌هایم به این پرسش گذشته که مبادا تمام تار و پود رویای بی حد زیبایش را گسسته باشم و خاطرش را برده باشم به چوبه‌ی دار از خیال روی ماه ماموستایش

عنوان از شیرکو بیکس است که من واژه‌هایش را پس و پیش کرده‌ام

ما می‌خواهیم که باشیم- به مناسب هشت مارس، این هشت دوست‌داشتنی

2011-03-08T07:10:00.000-08:00

داستان مربوط به بیش از پنج سال پیش است ، سه شنبه روزی بود گمانم، دبیر ادبیات حرف‌هایی زده بود که آن دو کلاس دیگر به آشوب و اعتراض کشیده شده بود، از برتری‌ مردها گفته بود از اینکه زن مکمل مرد است، خلق شده که تکمیل کند نقش فرعی.اعتراض‌ها بالا گرفت. همین داستان در کلاس ما هم تکرار شد من – که همیشه اولین نفری بودم که به همه چیز و همه کس اعتراض دارد- ساکت نشسته بودم آخر کلاس و فکر می‌کردم عجب بحث ابلهانه‌ای؛ این که اصلا بحث ندارد “ما برابریم” چرا من باید ثابت کنم نقشم اصلی ست و نه فرعی، این مشکل من نیست مشکل کسانی ست که به برابری باور ندارند .

یک سال بعد غروب یک روز سرد پاییز بود یا زمستان نمیدانم؛ ما در آموزشگاه زبان مشغول تماشای یکی از گزارش های کریستین امان پور بودیم موضوع گزارش درباره‌ی امام غایب مسلمانان بود و سنگسار؛ بعدترش بحث به حقوق زنان هم رسید وقتی امان‌پور به سراغ شیرین عبادی و شادی قدیریان رفت . داستان از سنگسار شروع شد خانم بیات نماینده مجلس در پاسخ امان پور درباره‌ي‌ سنگسار معترضانه او را متهم کرد به سیاه‌نمایی و اینکه مگر از ابتدای انقلاب تا امروز ما چند مورد سنگسار داشته ایم که این همه در باره‌ی سنگسار در رسانه‌های غربی صحبت می‌شود؛ سنگسار!؟ هنوز زود بود برای تعجب کردن از آنچه بر ما رفته‌ و می‌رود در این جامعه؛ نوبت به شیرین عبادی رسیده بود که از نابرابری های اجتماعی و قانونی بگویید … آخرین نفر شادی قدیریان بود که نابرابری‌ها و تصویر زن را در یک جامعه‌ی مرد سالار با عکس‌هایش به تصویر کشیده بود، جامعه‌ای که مختصاتش منطبق بر جامعه‌ای بود که از قضا من در آن زندگی می‌کردم. این مشکل مرد‌ها نبود ،مردها فرمان‌رواییشان را می‌کردند و ما زنان بودیم که هر روز در زندان جامعه‌ی مردسالار محدود‌تر و محدودتر می‌شدیم و هر کردام تبدیل شده بودیم به زندان بان‌های زندان خودمان بی آنکه بدانیم .

وسط همه‌ی آن آشفتگی‌ها در جست‌و جویم رسیدم به کمپین یک میلیون امضا برای برابری؛ امضای من قرار بود زنان جامعه را از زندان مردسالاران رها کند، مشکل حل شده بود. یک هفته‌ی بعد از امضا شرح این کار ِ شگفتم را با افتخار و با زبان غیر فصیح انگلیسی‌ام برای همکلاسی‌هایم تعریف کردم ، یک سال از دیدن گزارش کریستین امان‌پور می‌گذشت.

همکلا‌سی‌ام در دانشگاه بی تاب بچه بود، من از مسئولیت‌های یک انسان دیگر گفتم ، زحمتی که به اجبار بر گردن زن است و بدنی که در اختیار خودش نیست ، همه‌ی اینها به اضافه‌ی توضیحات من درباره‌ی سقط جنین به همکلا‌سی‌ام ثابت کرد که من از مریخ آمده‌ام. امضای من کلید قفل زندان نبود.

چهار سال بعد از آن سه شنبه‌ی کذا جزوه‌های برابری را به همراه فرم جمع آوری امضا پرینت کردم؛ می خواستم در عمل ثابت کنم که به برابری اعتقاد دارم، اشتباه کردم؛ بلندِ بلند می‌گویم اشتباه کردم تا انسان در زندگی‌ خودش به لزوم برابری نرسیده وقتی هنوز مطمئن نیست که ذهن و رفتار و ادبیاتش تحت تاثیر جامعه‌ی مرد سالار است یا نه، وقتی هنوز نمی‌داند دقیقا به چه مواردی معترض است؛ نباید فرم جمع آوری امضا دستش بگیرد؛ چون بی شک کم می‌آورد آنجایی که باید با سماجت بر خواسته‌ها و اعتقاد بر برابری تایید کند واژه‌هایش چفت نمی‌شوند برای دفاع از این خواسته‌ی بر حق.

و حالا روزها گذشته‌اند؛ از میان همه‌ی این روزها، روزی هست که تمام لحظه‌هایش برای ماست برای فریاد زدن بدیهی‌ترین حقوقمان که سا‌لها با بهانه و بی بهانه از ما دریغ داشته‌اند. روزی که می‌توانیم بایستیم و بلند بلند از خودمان بگوییم ، ازتنمان ،از روحمان، از همه‌ی رنج‌هایی که روا داشته‌اند بر ما و همه‌ی آرزوهایی که نیامده حسرت شده اند بر دلمان. روزی که روز تمرین خواسته‌های ماست . روزی که می‌توانیم روزهایی بسازیم که برابری در آن افسانه نباشد، روزهایی بی تبعیض جنسیتی، بی قوانینی که زن را جنس دوم می‌دانند ،بی جامعه ای که حقوق بدیهی زن را نادیده می‌گیرد. امروز با آن نمادِ هشت ِدوست‌داشتنی‌اش ازآن ماست که بودنمان را فریاد بزنیم تا چشمان ِ غیرت مردانه‌ی تاریخ ببینید که: ما می‌خواهیم که باشیم.

منتشر شده در : سایت تغییر برای برابری

این، شیون در گلو مانده‌ی من است…

2011-02-18T04:50:00.000-08:00

من داستان زیاد شنیده‌ام از آدم‌هایی که یک روز بودند و فردایش دیگر هیچ کس نمی‌دانست چه برسرشان آمده؛ نمیدانست چشمانشان باز است یا دیگر، یکی نبود ِقصه‌های بچه‌گیشان شده‌اند. من داستان زیاد شنیده‌ام از آدم‌هایی که یک روز کسی بی مقدمه به مادرشان گفته بود تمام شد. من داستان زیاد شنیده‌ام از آدمهایی که تمام شد را گفته بودند درباره‌شان بی هیچ نشانی؛ آدم‌هایی که نشانی‌شان را به شرط “پول تیر” گفته بودند. من داستان‌های زیادی شنیده‌ام از آدم‌هایی که آدم‌های دور و برشان هنوز چشمانشان اشکی ست وقتی آسمان ابری باشد وقتی خورشیدی باشد وقتی هایده بخواند وقتی سرآمد زمستون بخوانند وقتی صدای الله الله بیایید. همه‌ی سال‌های زندگی‌ام همه‌ي‌ این داستان‌ها را شنیده بودم؛ همه‌ی سال‌های زندگی‌ام برای پایان شوم داستان گریسته بودم بی آنکه فهمیده باشم چه دردی دارد چقدر سخت است چقدر رنجش تمام نشدنی ست. هنوز هم نمی‌دانم….

یک روز صبح بر خلافِ صبح‌های روزهای قبلش و صبح‌های ماه‌های قبلش که شمارش کم نیست، وقتی تمام وجودم پر از امید بود وقتی شب بی اشک و با لبخند خوابیده بودم وقتی انتظار خبر رهایی می‌کشیدم وقتی تمام رویایم صبح شدن شب بود تمام داستان‌هایی که شنیده بودم اتفاق افتاد؛ یکی دیگر چشمانش باز نبود؛ یکی؛ یکی‌نبود ِقصه‌های کودکی‌ام و کودکی‌اش شده بود؛ چشمان کسی را بسته بودند بی هیچ نشانی بی هیچ نشانه‌ای …. هنوز چشمان من اشکی ست وقتی آسمان ابری باشد خورشیدی باشد سرآمد زمستان بخوانند، خون ارغوان‌ها بخوانند، گول ونوشه باخان بخوانند…. یا حتی اگر آسمان نباشد صدایی نباشد کسی نباشد…. فکر کردم اگر تحمل کنم اگر تاب بیاورم همه‌ی بی تابی روزهای بعد از خبر را، هر اتفاق دیگری را هم میتوانم تحمل کنم؛ گریه کردم فریاد زدم نوشتم حرف زدم با آدم‌ها، گفتم سخت است گفتم تحمل نشدنی ست هی راه رفتم و حرف زدم با خودم گفتم خواب است الان بیدار می‌شوم ، بیدار نشدم خوب نشدم هیچ کس خوب نشد؛ ولی آرام شدم آرام شدند…

و حالا داستان این دو نفری که برنگشته‌اند و من نمیدانم چقدر سخت است، نمیدانم چقدر دردناک ست چون دردی حس نمیکنم چشمانم هم اشکی نیست، هیچ حرفی و واژه‌ای هم ندارم و قدرتی برای فریاد زدن نیز… فقط مرتب صدای قانع برادرِ ژاله را می‌شنوم که می‌گوید “جنازه‌ش را هم به ما نمی‌دهند” و تصویر تشییع پیکر صانع بر دوش آدم‌هایی که از جنس دیگری‌اند و معنی قصه و افسانه و خورشید را نمی‌دانند.
یکی مرا خلاص کند ازسنگینی این چیزی که نمیدانم چیست و راه نفس کشیدنم را بسته است. لعنت به این واژه‌هایی که هی میچرخند و می‌چرخند و از زیر بار غم ِاین داستان شانه خالی می‌کنند.

توی سینه‌ش جان جان جان یه جنگل ستاره داره – برای کاوه کرمانشاهی

2011-02-06T04:47:00.000-08:00

یک بار دیگر هم بهمن بود، کمتر بوی غم می‌داد و آشفتگی، چشم‌های بیشتری باز بود و چهارپایه‌های کمتری شاهد رقص بودند بر چوبه‌ی دار. از قضای روزگار چهارشنبه بود، مثل این روزها نبود که شنبه و یکشنبه و دوشنبه و چهارشنبه شبیه هم باشند و همه سیاه؛ چشم‌هایمان هفته‌ها را رنگی می‌دید چهارشنبه‌هایش سیاه بود اما. همان روزها “کسی” در جغرافیایی که نامش در هیچ نقشه‌ای نیامده سنگ صبور آن کسانی بود که آسمان، تمام شادی‌‌هایشان را ربوده بود از سالیان دور تا امروز و دارایی‌شان همان لحظه‌های سرشار از غم بود. بند در این سرزمین داستانی دارد به بلندای تاریخ، کسانی که دست به بند می‌دهند دیگران را هم بندی می‌خواهند، شریک در ننگ بند؛ اما کوچکتر و کوتاه‌تر از آنانند که دستشان به روح برسد، “دستش” را بندی کردند.
انگار که آن بخش روشن وجود خیلی از آدم‌هایی که می‌شناسی و نمی‌شناسیشان را بندی کرده ‌باشند. داستان تازه‌ای نیست، ازهمین لحظه‌ی داستان است که نقش ما شروع می‌شود؛ مادری پدری همسری فرزندی دوستی که دیوار گذاشته‌اند بین آنها عزیزیشان را دلداری می‌دهیم همراهی می‌کنیم در دل‌تنگی‌های هر لحظه‌شان، آرزوی آزادی می‌کنیم….. اما آدم‌های این داستان خیال دلداری نداشتند یا همراهی در آن لحظه‌ی دل‌تنگی، نقششان و دیالوگ‌هایشان همه چیز دیگری بود.
آدم‌های این داستان انگار که عزیزترینشان را بندی کرده باشند آشفته و هراسان و دل‌تنگ پی شنیدن واژه‌هایی بودند که غیبت تمام مهربانی‌هایش را پر کند. حجم عظیمی از مهربانی‌ها و صبوری‌ها و خوبی‌ها و واژه‌های دنیا را حبس کرده بودند در اتاقکی که هنوز نمی‌دانم مستطیل‌های باریک آبی رنگی هم داشت یا نه. یک بار دیگر هم بهمن بود که مادران و پدران و همسران و دوستان بسیاری پی واژه‌های تسلی بخشی چشم‌هایشان را دوخته بودند به کسانی که خود پریشانی‌شان بهمن و اسفند تا خرداد را پریشان کرده بود.
و حالا باز بهمنِ مسموم دیگری آمده، خسته و دل‌شکسته از رنج تمام روزها‌یی که گذشته‌اند. باز کسانی مداد سیاه‌رنگی به دست گرفته‌اند برای کشیدن خط‌های افقی و عمودی سیاهی که طول و عرضشان به اندازه‌ی مساحت 12 ماه‌‌ِ پنج سال ِ خورشیدی ست در تقویم و برای ما 12 ماهِ پنج سالِ بی پایان.فکر می‌کنند خاکستری سلول آبی افسانه‌ها را پاک می‌کند از نگاهش، فکر‌می‌کنند سیاهی آن اتاقک بی پنجره همه‌ی روشنایی قلبش را تیره می‌کند؛ فکر می‌کنند سردی آن سلول‌های تاریک گرمای عشق و آتش جشن آزادی را پاک می‌کند از خاطرش….
باید پیشانی‌ات بلند باشد که دوستی داشته باشی که واژه‌هایش به روشنی خورشید کردستان باشند و به شیرینی لهجه‌ی کردی‌اش، باید خیلی خوشبخت باشی که که دوستی داشته باشی که تا همیشه، جای قدم‌هایش بر این خاک، یادآور تمام افسانه ها و آرزوهایی است که روزی تمام سیاهی این روزهایمان را پاک می‌کنند و رنگ و شادی و آزادی را برایمان هدیه می‌اورند.

شروط ضمن عقد معجزه نمی‌کند اما....

2011-01-28T23:24:00.001-08:00

شب – داخلی
تلفن زنگ می‌خورد، ساعت از یازده گذشته همه نگران به تلفن نگاه می‌کنیم؛ “چه اتفاقی افتاده؟” من می‌گویم. تلفن پدرم را می‌خواهد، عمویم می‌خواهد با پدرم صحبت کند، حرف‌هایشان واضح نیست یک اسم مدام تکرار می‌شود نرگس…
نرگس یکی از بستگان ما ست که چند ماه پیش ازدواج کرد، آخ ِ از سرِ استیصال مادر داستان را روایت کرد صحبت از طلاق است. پسر-همسر نرگس- بیماری روانی داشته متوهم بوده اما بیماری‌اش را پنهان کرده در سایه‌ی حمایت ِ خانواده‌اش
ظهر– داخلی
ناهار می‌خوریم، بحث درباره‌ی حق طلاق است و سختی‌های یک زن مطلقه در جامعه‌ی ما؛ فرصت خوبی ست تنور داغ است من میگویم اگر نرگس حق طلاق داشت… برادر پانزده ساله‌ام با هیجان توضیح می‌دهد زن در ایران حق طلاق ندارد- برادرم این روزها یاد می‌گیرد آموخته‌هایش از جامعه‌ی مرد سالار را فراموش کند و اصل‌های برابری و رفتاری برابری خواهانه را جایگزین آن کند- اما میتواند حق طلاق را هم مانند سایر شروط ضمن عقد ثبت کند. مثل حق مسکن حق تحصیل حث حضانت فرزندان حق اشتغال ….
مادرم سکوت می‌کند عکس العمل محافظه کارانه‌ای ست؛ میدانم خاطرش به عروس عمویش است حق طلاق گرفت ازدواج کرد کار انتقالش که به شهر موردنظرش درست شد طلاق گرفت؛ راهش ازدواج بود.^*
اشکال از “حق طلاق” نبود، اشکال از سوی انسانی بود که زندگی و احساسات انسان دیگری را به بازی گرفته بود اما همه فکر می‌کنند اشکال از داشتن “حق طلاق” است.
پدرم مخالفت می‌کند، در حالی که مطمئن بودم اولین رای موافق متعلق به پدرم است؛ اما نبود. حق طلاق، حق حضانت فرزندان، حق …. از از قدرتش به عنوان یک مرد می‌کاست- لابد-
گفت اگر زنی سواستفاده کرد؟ “مگر مردها نمیکنند؟ همه‌ی زن های یک جامعه را از حقوق بدیهی‌شان محروم کنیم که مبادا کسی سواستفاده کند؟” من گفتم.
- مردها چه سواستفاده‌ای کردند؟ کجا؟
- به اندازه‌ی تمام ِ طول تاریخ
بحث تمام شد، تنور آنقدرها هم که فکر می‌کردم داغ نبود.
شب – داخلی، روز- خارجی، عصر- خارجی، ظهر داخلی؛ بحث ادامه داشت، کم کم داشتیم راجع به بخشی از شروط ضمن عقد به توافق می‌رسیدیم راجع به آن بخش دیگر هم نه، حق طلاق.
بهتر بگویم تصور می‌کردم به توافق رسیده‌ایم، در میانه‌ی یک بحث پدرم در پاسخ من که درباره‌ي‌ نحوه‌ی ثبت شروط ضمن عقد توضیح می‌دادم که شروط را به گونه‌ای باید ثبت کرد که تفسیر پذیر نباشد مثلا درباره‌ی حق اشتغال بنویسیم زوجه هر شغلی را که دوست دارد در هر کجا که فرصتش برای او فراهم است مشغول به کار شود؛ گفت:
- اگر زوجه نامناسب‌ترین شرایط را انتخاب کرد چه؟ پس “نظر مرد” چه می‌شود؟
- پس گیر داستان، مربوط به نظر مرد است؟یعنی زن شعورش نمی‌رسد کجا و در چه شرایطی کار کند؟ زن از عهده‌ی اداره‌ی خودش برنمی‌اید؟
- در زندگی مشترک نظر مرد هم مهم است.
- بله مهم است ولی اصل که نیست.
- پس اصلا نظر ندهد؟
- نگفتم نظر ندهد، گفتم اصل نیست.
من برابری می‌خواستم اما پدرم قلمرو فرمان‌روایی‌اش را در خطر می‌دید، برداشت من این بود و گفتم، “بحث قدرت نیست” پدرم گفت. چاره‌ی کار روایت داستانی واقعی ست با فرضیات به جایی نمی‌رسیدیم.
- فلانی را یادتان می‌آید؟ تمام هم و غمش از تحصیلات دانشگاهی ورود به بازار کار بود، کار خوبی هم داشت شرکتشان ورشکست شد، کارش را از دست داد. بین تمام موقعیت های‌ کاری که به او پیشنهاد دادند فقط یکی با شرایطش جور بود که “شوهرش” مخالفت کرد، چون ممکن بود کسی با عصبانیت وارد دفتر شود و داد و فریاد کسری حقوق و بیمه‌اش را بر سر مسئول امور مالی خالی کند، در حالی که زن مسئول امور مالی نبود ممکن بود چنین پستی درآینده به او بدهند، کار را از دست داد در حالی که موقعیت مناسب‌تری هم بدست نیاورد، چرا؟ چون زن حق نداشت اما مرد قدرت داشت.
پدرم تمام داستان را می‌دانست اما من داستان را با تمام جزئیاتش تعریف کردم که یادآوری کنم گاهی مرد به پشتوانه‌ی حمایت یک جامعه‌ي‌ مرد سالار و قانونی که به یک اندازه‌‌ به تمام شهروندانش حق بدهد و از آنان دفاع کند؛ میتواند چقدر غیر منطقی باشد.
مثال معجزه می‌کند نه به سادگی، اما به معجزه‌اش ایمان بیاورید.
شب – داخلی
میهمان داریم، بحث درباره‌ی داستان نرگس است، اینکه خانواده‌ی پسر منکر شده‌اند بعدترش تقصیر را به گردن خانواده‌ی دختر انداخته‌اند که چرا خوب تحقیق نکرده‌اند وقاحت شاخ و دم نمی‌خواهد.
از مشکلات طلاق می‌گویند، اینکه زن اول باید ثابت کند مرد غیر عادی ست؛ مشکل دار بیمار است بعد دادخواست طلاق ارائه دهد، اما مرد هر وقت که اراده کند می‌تواند درخواست طلاق کند لازم هم نیست زحمت اثبات عیبی مشکلی یا بیماری را به خودش بدهد.صحبت از راه سختی بود برای آزاد کردن نرگس از قید یک رابطه‌ی بیمارِ بر پایه‌ی دروغ
داستانی واقعی که همه از نزدیک درگیر آن بودیم تنور را آنقدر داغ کرده بود که بگویم ” دیدید چقدر حق طلاق برای زن در زندگی مشترک الزامی ست؟ اگر نرگس حق طلاق داشت….”
روز- خارجی
بوی قورمه سبزی بله‌ برون تمام فضا را پر کرده بود. فرصت داشت از دست می‌رفت و من منتظر مناسب‌ترین لحظه برای گفتن از “شروط ضمن عقد ” بودم. تامل نکردم عمویم را که دیدم از شرایط گفتم اینکه چقدر میتواند حامی زن باشد در یک جامعه‌ی نابرابر. توضیح زیادی لازم نبود مردان خانواده حرف‌های ما را شنیده بودند لزوم شروط را درک کرده بودند دخترم عمویم توضیحاتی که باید، را داده بود؛ ما برابری می‌خواستیم و آنها صدای “برابری خواهی” ما را شنیده بودند.
همه‌ی ماجرا همین است از خودتان، خانواده‌تان، حلقه‌ی دوستانتان شروع کنید؛شروط ضمن عقد معجزه نمی‌کند، جالی خالی قوانین برابر را پر نمی‌کند، نابرابری های قانونی و اجتماعی را نمی‌پوشاند اماقدم بزرگی ست برای شروع، بگذارید زنان و مردان اطرافتان صدای برابری خواهی‌تان را بشنوند.

*به این سادگی هم نبود ، توافقی از هم جدا شدند.
**منتشر شده در سایت هم‌سری

چه دی ماه رنگ پریده‌ی غمگینی ….

2011-01-20T02:00:00.000-08:00

بعضی حس‌ها ویژه‌اند، ارزشمندند؛ نه اینکه بقیه‌ی حس‌ها ارزشمند نباشند… نه اما این حس‌های ِخاص ارزشمندترند، ماندنی‌ترند، تاثیرگذارترند در حس‌های دیگر در زندگی روزمره در رابطه‌ها… مثل حس اعتماد داشتن، مثل حس متعمد بودن.
گاهی آدم‌ها اشتباه می‌کنند اعداد فریبشان می‌دهند هی فاصله‌ها را دست‌کاری می‌کنند و نتیجه‌اش می‌شود توهم نزدیک بودن؛ چقدر دور، نزدیک می‌شود؛ گاهی فکر می‌کنی آنقدر نزدیک هستی که طبیعی است بخشی از روزت و شبت سهم نگرانی‌ها و دلشوره‌هایی باشد که مثل تو بی‌خبرند از داستانی که اتفاق می‌افتد، گاهی فکر می‌کنی این نزدیکی؛ این حس معتمد بودن برای تو حقی می‌آورد به نام حق دانستن، حق مطلع بودن از قصه. بی خبری و انتظار داری اولین مخاطب قصه تو باشی یا دست‌کم از اولین مخاطبینش؛ اما قصه به تو که می‌رسد لال می‌شود… حس معتمد بودن تبدیل می‌شود به حس نامحرم بودن
و حالا چقدر نزدیک، دور است…قلبت می‌شکند، تبدیل می‌شود به پازل هزار‌تکه‌ای که تکه‌هایش پرت می‌شوند لابه‌لای زندگی‌ات و تو مجبوری همه‌ی این تکه ها را جمع کنی و با دقت و حوصله کنار هم بچینی. بعد میبینی بعضی تکه‌ها نیستند نمیدانی یک جای دور از تو، خودشان را زده‌اند به گم شدن، تو مجبوری بایستی جلوی آینه به بازی ادای شکستن قلب، بعد دقت کنی ببینی این تکه‌های شکسته ممکن است کجاها بروند اما دستت را خوانده‌اند از جایشان جم نمی‌خورند؛ باید خوبِ خوب همه‌ی روزها و ماه‌ها و سال‌ها را بگردی تا این تکه‌های گم شده را لابه‌لای خاطراتت پیدا کنی؛ حالا خاطراتت زخمی همین تکه‌های شکسته‌اند.
حس خوبی نیست، تجربه‌ی خوبی هم نیست. شاید …نه حتما حقش این نیست که بیایی و این حرف‌ها را اینجا بنویسی؛ شاید درستش این باشد که همه‌ی این حرف‌ها را جمع کنی و با خودت ببری و به خودش بگویی؛ اما به جای همه‌ی اینها ترجیح میدهی سرگرم کامل کردن پازل هزار تکه‌ی قلبت باشی….
————————-
همه‌ی روزها‌ی این ماه به غم گذشت؛ بی هیچ شادی‌ایی البته به استثنای خبر فوق العاده‌ی رهایی “کیوان مهرگان” نازنین از بند که به جای تمام روزهای پر از غم دی شادم کرد.

سوت و کور است این سرزمین سوخته …

2011-01-15T11:19:00.000-08:00

شاید عقربه‌ی کوچک و بزرگ ساعت نباید جفت می‌شدند؛ شاید نباید اذان می‌گفتند، شاید نباید خورشید طلوع می‌کرد شاید نباید می‌خوابیدم که غافلگیر نشوم، شاید امروز شنبه نبوده شاید دراین روزها همین روزهای مرگ که آمدند و جان 76 نفر از مردمان این سرزمین را غنمیت گرفتند و بردند بی پیکر تکه‌تکه‌شان؛ صدای شیون مادران و پدران و همسران و فرزندان ِ این خاک آنقدر بلند نبوده که خیال آسمان بگذرد از شنبه‌های پاک.
هی روزها را نشانه میگذاریم کدام ها روز ملاقاتند کدام ها روز اعدام؛ هیچ روزی آزادی، چهارشنبه را گرفتند یکشنبه را گرفتند پنج‌شنبه را گرفتند ماند شنبه و دوشنبه و سه شنبه و جمعه. روز که می‌رسید به شب اگر فردای طلوع خورشید یکشنبه و چهارشنبه و پنج شنبه نبود آسوده می‌خوابیدم بی خیال دار؛ بی خیال چهارپایه بی خیال گردن شکسته و بی خیال شیون مادری شکستن کمر پدری انتظار بی پایان همسری و بهانه‌ی بی امان کودکی.
خیال دار نداشتم اما کسی دستش را گذاشته بود بیخ گلویم و راه نفس کشیدنم را بسته بود. کسی موهایم را می‌کشید خوب که نگاه میکردم کسی نبود اما نمیتوانستم نفس بکشم، برادرم را صدا میزدم بلند بلند اما به زور صدایی که شبیه نام برادرم بود را می‌شنیدم، هی می‌خواستم چشمان را باز کنم که تمام شود این کابوس لعنتی نمی‌شد، داشتم خفه می‌شدم فریادم در خواب شبیه به زمزمه بود. داشتم خفه می‌شدم ؛ به زحمت چشمانم را باز کردم؛ اذان می‌گفتند، هی روزها را شمردم که مبادا اذان شنبه نباشد هیچ روز دیگری نبود شنبه بود صورتم خیس بود گریه کرده بودم از درد؟ از ترس؟ از چه نمیدانم ….
لیوان را که پر کردم از آب هی خاطرم را جست‌جو کردم هی پی تعبیرش گشتم در خبرهای روز قبل؛ خبرها خوب بود هر چند که هی خاطر من و خاطر خیلی های دیگر پی لحظه‌ای بود که کسانی خبر تمام شدن زندگی عزیزترینشان را شنیده بودند لحظه‌ای که عزیزترینشان دست در گردن مرگ پرواز کرده‌ بود، اما جای دیگر این کره‌ی ارض خبرها شادی بخش و دل‌خوش کننده بود وقتی مردم سرزمینی همدل و هم‌صدا پی حقوق بدیهیشان همراه شده بودند مانند روزهایی اخیر؛ مانند مردمان تونس… حتما چیزی راه نفس کشیدنم را بسته؛ بی شک همین بوده علت احساس خفگی؛
نمی‌دانستم جایی در این خاک چوبه‌ی داری برافراشته‌اند برای پایان زندگی انسانی؛ نمیدانستم ارومیه‌ی سوگ‌وار قرار است رخت عزا به روی رخت عزا ببینید به تن مردمش، نمیدانستم باز یادشان افتاده این روزها -همین چند روز- سهم مردم کُرد را نداده‌اند از چوبه‌ی دار، نمیدانستم قرار نیست روزها و خواب‌ها و خاطرمان زمانی داشته باشند بی خیال چوبه‌ی دار….
نمیدانستم شنبه هم یکشنبه و چهارشنبه و پنجشنبه است….
—————
اعدام اعدام است؛ کرد باشد یا فارس یا ترک یا بلوچ؛ تروریست باشد یا قاتل یا قاچقی مواد مخدر؛ اعدام سلب حق حیات از انسانی ست که هیچ کس هیچ کس حق گرفتن زندگی‌ و بستن چشمانش را ندارد

یکی بود.یکی نبود.آنکه نبود تویی....؛ برای کیوان مهرگان

2010-12-21T12:28:00.001-08:00

یک سال ِدور ازاین سال‌ها؛ پی بازی کودکانه‌ای فهمیدم ترکیب سیب و آب طعم تلخی می‌دهد به زبان، شگفت زده‌ام میکرد این ترکیب طعم‌های مختلف، بعد از آن هر وقت طعم تلخی آمده پی سیب و لیوان آب گشته‌ام،تلخی این روزها ولی نه از سیب است و نه از لیوان آب، از فقدان است، جای خالی آدم‌هایی که باید باشند اما نیستند
نه که این یلدا تلخ باشد نه اینکه خاطرم برود پی داستان تکراری چوبه‌ی دار- درداست که هرباره و هرباره و هرباره داستان دار باشد و باشد و باشد و….- گیرم که یلدای هر زمستانی که می‌آید یادآور گذشت چهل روز از رقص شور انگیز جوانی باشد بر چوبه‌ی دار.
نه اینکه خاطرم برود پی لبخند معلم چشم روشنی که دیگر چشمانش را بسته است، نه اینکه خاطرم به زنانی باشد و به مردانی که جغرافیای همه‌ی بوسه‌هایشان را مرز کشیده باشند با دیوارها و میله‌ها و خطهای عمودی و افقی که از خاطرشان برود خاطره‌ی هر چه عاشقی ست.
نه اینکه خاطرم برود پی مادرانی که گناهشان مادری ست در این سرزمین نفرین شده از نخستین روزِ مادری تا نهایت ِ نمایشنامه‌ی از پیش نوشته شده ای آسمان، خاطرم پی همه ی اینها هست و نیست.
خاطرم بیشتر اما نه امشب که از شب‌های روزی که خبرش آمد سهمش از آسمان شده مستطیل های باریک آبی رنگ، پی خاطره‌ی مردِ شاعری ست که شعرهایش مرهم بود بر زخم ِروزهای غم. آن شعرهای سرشار از حس غریبِ فقدان
باید کس دیگری این واژه‌ها را می‌نشاند کنار هم برای گفتن از کیوان مهرگانی که روزنامه نگار است فیلم می‌سازد شعر می‌گوید اما من نشسته‌ام به نوشتن این واژه که بگویم هر چند که سهم من فقط خواندن نوشته‌ها و شعرهای کیوان بوده اما بعضی آدم‌ها بودنشان خوب است، بودنشان برای افزایش حجم خوبی‌های یک جامعه لازم است، همیشه باید باشند چراغ‌شان که روشن می‌شود دلت گرم می‌شود به روشنی وجودشان.
اگر روزی نباشند، اگر روزی یکی دیواری بگذارد بین روشنایی واژه‌هایشان با ما، از حجم روشنایی‌های جهان کم می‌شود. یک دلتنگی خیلی خیلی کش‌دار هر لحظه دلت را پی یافتنشان زیر و رو می‌کند. هی مشت میکوبی به دیوارها،هی دیوار پشت دیوار می‌سازند.ما می‌شویم راوی قصه‌ی دیوارها و دلتنگی.
همه‌ اینها را نوشتم که بگویم جای مرد ِشاعر، با آن حجم مقبولش خیلی خالی ست در دلم، کاش تمام تنهایی عظیم این روزهایش را واژه‌ها پر کنند. کاش هی خاطرش از سورت سرمای این روزها، پی در پی خاطره‌ی رُزهایی باشد که بسیار دوستشان دارد. کاش فردا خبر آزادی‌اش برسد.
خاطرم بیشتر پی روزهای سال‌های شاید بسیار دوری از این سال‌هاست، بی خیال بند بر دست رهاترین ِ مردمان ِ این سرزمین

چنگ هزار آوای بارانهای ماتم …

2010-12-06T02:37:00.000-08:00

یک چیز بزرگ، خیلی خیلی بزرگ از من کم شده جایش شده حفره‌ای عمیق در قلبم ، در روحم، در وجودم…. هی فکر می‌کنم واژه‌اش چه بود اما یادم نمی‌آید ….
شنبه بود یا یکشنبه از آموزشگاه برمی‌گشتم یک لباس سیاه با توپ‌های سفید توجه‌ا‌‌م‌ را جلب کرد طرح‌های توپ توپی را دوست دارم زمینه‌ی قرمز توپ‌های سفید زمینه‌ی سفید توپ‌های صورتی، بی‌هوا ایستادم به تماشایش؛
شب دیدم ‌خیلی‌ها عزمشان را جزم کردند به نیامدن چهارشنبه؛ پتیشن و بیانیه و اطلاع رسانی و …. وسط آن همه بدبختی خاطرم با آن لباس مشکی بود با توپ‌های سفید؛
روز بعدش یک عده می‌خواستند بروند دیدن خانواده‌ی سحرخیزان که راضی‌شان کنند به رضایت؛ من دور از همه می‌شمردم فقط می‌شمردم نمی‌دانستم چه چیزی را می‌شمارم هی عدد بود که ردیف می‌شد در ذهنم، کنار آن توپ‌های سفید روی زمینه‌ی مشکی.
یک‌وقت‌هایی آدم نا‌خواسته روزها را نشانه گذاری می‌کند بعد دست خودش نیست ذهنش جمع‌بندی می‌کند مثلا چهارشنبه‌ها سیا‌هند برای من، روزی که آمد چهارشنبه بود سیاه بود بوی مرگ می‌داد من حالت تهوع* داشتم این آخری را مطمئن بودم ربطی ندارد به چهارشنبه، از چند روز قبلش بود حتی آن روزی که آن لباس سیاه با توپ‌های سفید را دیدم هم.
این چوبه‌های دار حکایت غریبی دارد این چهارپایه‌ها زیر پای اعدامی‌ها، شیرکوبود که می‌گفت شاهدند؟ یکی گفت بخششی نبود؛ یعنی باز یکی چهارپایه را زد باز تنی به‌رقص درآمد بالای دار و باز گردنی شکست
اعدام درد دارد برای آن‌ها که می‌فهمند، برای آن‌ها که نمی‌دانند هم، به هر حال روزی آن‌ها هم شراب 8 دلاری‌شان را کنار می‌گذارند. این چهارشنبه‌ای که گذشت که تلخِ تلخ گذشت داستانی دارد که باید بگویم از آن. ساده نیست گفتن از اعدام، از زندگی انسانی که به هر جرمی- تاکید می‌کنم به هر جرمی- با طناب دار تمام می‌شود. این چهارشنبه عاشقی داشت خیانت داشت ایمان داشت پستی هم داشت حقارت هم داشت….
اما من این‌ها را نوشتم که داستان آن پیراهن سیاه با توپ‌های سفید را بگویم، که گره خورده با مرگ با چوبه‌ی دار …. ارسلان کامکار منالینه می خواند من پی یافتن یک واژه‌ی آشنا ملوانکه را زیر و رو می‌کردم و هی خاطرم میرفت به آن پیراهن سیاه با توپ‌های سفید؛
فیس بوک‌هایی که چفت و بند ندارند و هی می‌شود سرت را بیندازی پایین و مثلا عکس‌هایشان را زیر رو کنی همیشه هم خوب نیست…. مثلا ممکن است خواهر یکی عکس خواهرش را که زیبا ست که خوش‌اندام است که خنده‌اش دل می‌برد را بگذارد در فیس بوکش آن هم وقتی یک پیراهن سیاه با توپ‌های سفید پوشیده که تو دلت برایش می‌رود بعد این دخترک مثل ماه از خوب یا بد روزگارش را نمی‌دانم نامش ندا باشد بعدترش این دخترک دیگر نباشد، می‌ماند جای خالی دخترک ماه‌رویی که سرش را می‌گذاشت روی پاهای مادرش، جای خالی صدای خنده‌ی دخترک همه‌اش می‌شود جای خالی حالا من تا آخردنیا هم که هی بگویم جای خالی، پرمی‌شود مگر؟ نمی‌شود …..
همه‌ی این مدت خاطرم به آن جای خالی بود اما فکر می‌کردم خاطرم به آن پیراهن سیاه ست با توپ‌های سفید، این‌ها را گفتم که بگویم وقتی کسی گفت مادر فرزاد خواب فرزاد را دیده که در کرمانشاه درس می‌‌دهد دلم پر شد از شوق ، خب معلم ست دیگر دلش طاقت نمی‌اورد چشم به راهی شاگردانش را، انگار دارد کار‌هایش نیمه تمامش را تمام می‌کند، وگرنه این همه نمی‌رفت پی یافتن قاسم…
اما وقتی کسی گفت از غم‌های مادر فرزاد با آن‌ شب‌های اشک‌باران بی‌پایانش، خاطرم رفت به آن جای خالی، آن جای خالی‌ای که هرگز پر نمی‌شود، شهرزاد شوم و هزار و یک شب داستان بگویم از جای خالی‌اش؟ شهرزاد شوم و هزار یک شب داستان بگویم از چوبه‌ی داری که شرمگین سرش را به زیر انداخته تا پایان دنیا؟ شهرزاد شوم و هزار و یک شب، هزار و یک بار قصه‌ی ‌ دار و آن چشم‌های روشن را بگویم که خاطرم آرام شود از خاطره‌ی نبودنش؟
شهرزاد هم که بشوم نه جای خالی‌ فرزاد پر نمی‌شود و نه غم نبودن و ندیدنش رهایم می‌کند تا ابد….. یک چیز بزرگ، خیلی خیلی بزرگ از من کم شده جایش شده حفره‌ای عمیق در قلبم ، در روحم، در وجودم…. هی فکر می‌کنم واژه‌اش چه بود اما یادم نمی‌آید ….
———
*پیداش کردم میخواستم غم بالا بیاورم، پیشرفت خوبی بود بعد از چند روز بالاخره فهمیدم درد این حالت تهوع چیست؛

خون می‌چکد اینجا هنوز از زخم دیرین تبر‌ها…

2010-11-11T03:09:00.000-08:00

خواهرم این عکس را در دیده بود و از من سراغ جوان خوش‌سیمایی را می‌گرفت که فکر می‌کرد مدل است یا خواننده یا شاید هم هنرپیشه، خاطرش نمی‌رفت به مرگ به چوبه‌ی دار به اعدام، یادش به زندگی بود با دیدن عکس… مانده بودم چه بگویم در پاسخش….
آن شب نحس ِ 20 آبان 88 تا بامداد امیدوارم بودم به زندگی‌ای که می‌ماند؛ صدای مرگ که نیامد خوابیدم همان لحظه‌ای که مامور اعدام داشت طناب دار را به گردن “احسان فتاحیان” می‌انداخت. صبح با صدای مادرم که آمده بود خبر از زندگی بگیرد بیدار شدم؛ آسوده خوابیدنم را رهایی جوانی از مرگ تعبیر کرده بود. گفتم رهید از مرگ خبری نبود حکم ده ساله می‌شکند به اعدام که ‌نمیرسد اینها را می‌گفتم که خبر را خواندم کسی نوشته بود “اعدام شد.”
و حالا یک سال از آن‌روز می‌گذرد؛ احسان که رفت فصیح را هم بردند فصیح که رفت فرزاد و شیرین و علی و فرهاد را هم بردند و مرگ را هدیه دادند به ما که روزها و ماه‌ها و سال‌ها از مرگ بنویسیم از نفس نکشیدن از زندگی که تمام می‌شود از سوگ ابدیِ که انبوه اندوهش از ابتدای تاریخ‌ است تا همیشه….
بازی کثیفی ست که حکم 10 ساله را اعدام ‌کنند؛ وعده‌ی رهایی ‌دهند اما پیکر بی‌جانشان را دریغ ‌کنند از مادران و پدران و همسران و فرزندان چشم به ‌راه‌اشان، تکلیف آن‌طرفی ها مشخص است آدم بدهای داستان که قدرت‌مندانه زندگی را اعدام می‌کنند اما نقش ما چیست؟ خسته‌ نشده‌ایم از بازی هزاران باره‌ی نقش آدم‌های خوبی که در نهایت به جاودانگی قهرمانشان که در گرو مرگ است رضایت می‌دهند؟ خسته نشدیم از این سوگ‌واره‌ی هزاران ساله؟ یک جای کار می‌لنگد اما نه از سوی آن طرفی‌ها همان آدم‌ بدهای داستان که آنان پیامبر مرگند کاش ما پیامبر زندگی شویم .

بگفت آری چو خواب آید، کجا خواب…

2010-10-09T13:00:00.000-07:00

بدهکار خواب‌هایم شده‌ام، چه دورند از این دنیا، چه شیرینند این روزها و چه تلخ است لحظه‌ي‌ بیداری. فرزاد که رفت تا همین شب‌ها خواب می‌دیدم کسی، دوستی، تلفنی بیدارم می‌کند و خبر رهایی‌اش را می‌دهد یا می‌خندد و می‌گوید:‌ “دیدی، دیدی فرزاد نبود” و می‌خندیم در میان اشک‌های از سر ِشوق نفس کشیدن فرزاد.
عادت کرده بودم به این خنده‌ها در خواب و گریه‌ها در بیداری، عادت کرده بودم به بهت پس از طلوع خورشید وقتی فرزاد نیست که سلامش دهد….دیشب اما داستان خوابم تغییر کرده بود، کسی در زد در ِخانه‌ای که نمی‌دانم کجا بود و من آن‌جا چه‌ می‌کردم. دیوار‌هایش کاه‌گلی بود فقط همین به یادم مانده از خانه.
خودش بود… با آن لبخند همیشگی‌اش همان لبخندی که همه درباره‌اش می‌گویند؛ با دیدنش فریاد نزدم، بغلش نکردم، تعجب نکردم از دیدنش… انگار باید می‌امد و آمده بود با کودکی که دستش را گرفته بود. منتظرش بودم قرار بود بیایید، از طناب ِدار خبری نبود وحشتش هم نبود حتی… می‌خندید آی می‌خندید…. نمی‌دانم چرا من نگران بودم مبادا دستگیرش کنند و او فقط می‌خندید. دست کرد و چند ورق کاغذ به من داد؛ چیزهایی هم گفت درباره‌اش که من به یادم نمانده… چرا هیچ به خاطرم نمانده از این خواب؟ از حرف‌هایش؟ بعد دست کودکی را که همراهش بود گرفت و از بالای دیوار و بام رفت آن‌قدر که اصرار کردم مبادا کسی ببیندش؛ مبادا دستشان برسد به او…
باید چند نسخه از آب برگه‌ها کپی می‌گرفتم تمام مدتی که برگه‌ها کپی می‌شد همه‌ی حواسم به این بود که نکند کاری کنم، حرفی بزنم که موجب سختی او شود؛ همه‌ی خاطرم به کودکی بود که همراه فرزاد آمده بود به خواب من… همه‌ی امروزم به این خواب گذشت و کودک ِهمراه فرزاد. به صرافت افتاده ام نکند آن کودک قاسم بوده باشد با آن چشمان سبز… همان که معلمش سپردش به فرزاد، روزی که فرزاد رفت؛ آخر فرزاد دلش مي‌رفت برای بچه‌ها… خوش به حال بچه‌ها…. خوش به حال قاسم.
—————
همه‌ی خوابم بود و همه‌ی خوابم نبود.

تاریخ سال‌های سیاه…

2010-09-30T13:18:00.000-07:00

1318/11/14- مادر پیر “دکتر ارانی”، زن دلیری که با خون دل وسایل تحصیل پسرش را فراهم کرده، روز چهاردهم بهمن ۱۳۱۸ لاشه پسر خود را نشناخت. بیچاره زبان گرفته بود که این پسر من نیست. این طور او را زجر داده و از شکل انداخته بودند…

1386/12/26- مادر “فرزاد کمانگر” پس از ملاقات فرزندش در روز سه‌شنبه‌ بیست‌و ششم اسفند 1386 اين چنين وضعيت پسرش را توصيف ميکند: وقتي فرزاد را ديدم دستهايش از شدت شکنجه‌هاي که‌شده‌بود مي لرزيد و نمي توانست سر پا بايستد انقدر لاغر شده‌بود که‌دو طرف شلوارش را به‌اندزه‌يک مشت گره‌زده‌بود. باور نکردم که‌اين فرزاد باشد…

مهر ِ من بوی چوبه‌ی دار می‌دهد …

2010-09-28T13:18:00.000-07:00

مهر است بی‌هیچ مهری؛ مهر است بی هیچ مهربانی، مهر است و جای خالی معلم چشم‌روشنی که باید می‌رسید به مهر؛ مهر است و جای خالی فرزاد کنار شاگردانش….
مهر است و این روزها با بهانه و بی بهانه خاطرم به خاطره‌ی معلمی ست که قرار بود بازگردد که جای همه‌ی بازنگشته‌هایم باشد؛این تاریخ اما، این تاریخ ابله اصرار دارد به نوشتن مشق هزار ساله‌اش از آغاز تا پایان. من حرفی و واژه‌ای ندارم برای نوشتن؛ درد دارم، دلتنگی دارم، غم دارم، آرزوی مرده‌ دارم…
مهر ِمن بوی کیف و کتاب و دفتر و قلم نو نمی‌دهد، مهر ِ من بوی چوبه‌ی دار می‌دهد، مهر من یادآور چشم به راهی شاگردانی ست که ایستاده‌اند به بازگشت معلمی که هیچ‌گاه باز نمی‌گردد؛مهر من اردی‌بهشت است،مهر من مُهر مرگ دارد، مهر من مرده است؛ کاش هیچ گاه مهر نمی‌آمد…. کاش هیچ مهری نیاید دیگر.

چهل روز…

2010-06-18T13:19:00.000-07:00

اگه نگیرم انتقامتو فردا…

2010-06-14T13:19:00.000-07:00

نبندد مرا دست، چرخ بلند ...

2010-06-09T13:30:00.000-07:00

داستان داستان‌ها- محمد‌علی اسلامی‌ ندوشن : ولی قضیه به همین سادگی تمام نمی‌شود؛ روزگار که بازیگر است راه سومی نیز در آستین دارد و آن این است که شکارگر آزادی، خود نخست در دامی که نهاده بیفتد تا سپس نوبت به گزیننده‌ی آزادی برسد؛ کسی که آزادی را پذیرفت ولی دست بسته نمرد، در هر حال فاتح است؛ زیرا آن‌چه را که خواسته بدست آورده، ولو به بهای زندگی خود…..
آقای بهرامیان وکیل فرزاد کمانگر در مصاحبه با بی بی سی : به فرزاد کمانگر گفته شده بود برای عفو به آقای خامنه ای نامه بنویسد اما فرزاد زیر بار نرفت و گفت جرمی مرتکب نشده که به خاطرش تقاضای عفو کند.

قصه ها توانم کرد….

2010-05-23T13:30:00.000-07:00

امروز یکشنیه بود روز تولد بهترین و پاک ترین معلم دنیا، لابد تولد صمد هم بوده و دکتر ارانی و یوسف سوشون و سیاوش شاهنامه وآن پهلوان داستان های شبانه ی پدر که شبها بر پشت مردم شهرش گوش می ایستاد که دردها و رنجهایشان را بشنود،که مرهم بگذارد بر زخم دلشان یا زندگیشان…..
دلتنگم ….این واژه ها دلتنگند، این سطرها فقط دلتنگی دارند….دلتنگ صدایت…. واژه هایت….. آقا معلم چاره ی دل تنگ چیست…. تو میدانی؟
تولدت مبارک فرزاد کمانگر، تولدت مبارک دوستداشتنی ترین معلم دنیا، تولدت مبارک تجسم ِ اسطوره های کودکی من…

صبح، خورشید مانْد و درد نفس نکشیدن تو….

2010-05-16T13:30:00.000-07:00

هفت صبح …. هفت شب …. هفتی که دیگر مقدس نیست ، روزهایی که همه یکشنبه اند ؛ آرزو هایی حلق آویز شده از غم …. ومن و ماهی که هنوز پی تو میگردیم ….

کـــــوردســــــــتان …

2010-05-13T13:30:00.000-07:00

گاهی باید بایستی، دستت را کج بگذاری روی سینه ات درست روی قلبت؛ به نشانه ی احترام برای گفتن نام بعضی آدم ها مثل “فرزاد کمانگر” … مثل وقتی میخواهی از کوردستان بگویی… مثل امروز*
بایستید،دستتان را کج بگذارید روی سینه درست روی قلبتان؛ به نشانه ی احترام و بگویید …. کوردستان!
“کــوردســتان” زکریا عبدالله را از اینجا بشنوید یا از اینجا ببینید.
————-
*عکس های اعتصاب ها در سراسر کورستان – در اعتراض به اعدام فرزاد کمانگر و چهار زندانی سیاسی دیگر در سحرگاه یکشنبه 19 اردیبهشت در اوین- را از اینجا یا + + + + + + ببینید.

مامــــــۆستا ….

2010-05-11T13:41:00.000-07:00

مامۆستا به‌ یادی “ فه‌رزاد که‌مانگه‌ر” و بۆ ده‌ربڕینی ناڕه‌زایه‌تی به‌رامبه‌ر به‌ ئێعدام له‌ لایه‌ن سهیل توکلی ساز گراوه‌، گۆرانی به‌ ده‌نگی زه‌که‌ریا عه‌بدوڵا

*ماموستا در زبان کردی به معنی معلم است.

تو که افسانه ات، افتخار تاریخ است …

2010-05-11T13:37:00.000-07:00

ده سالم بود هر بار که پدر شاهنامه خواند و رسید به مرگ سیاوش، آرزو کردم زنده بماند هر بار که رستم خنجر کشید آرزو کردم که سهراب را بشناسد… هربار که در باغ باز شد و اسب یوسف بی سوار آمد آرزو کردم صدای یوسف کابوس نبودنش را به رویا تبدیل کند، نشد… سیاووش دیگر نفس نکشید و سهراب و یوسف هم …. تمام این سال ها هر شب افسانه ها را از نو نوشتم اما آخرش رسید به مرگ … تو می‌دانی چرا افسانه های این سرزمین همه می‌رسند به مرگ ؟ تو می‌دانی چرا اسطوره های این سرزمین همه در بند ِمرگ‌اند؟
نگفتی از آن صدا و واژه ها، آن معصومیت و مظلومیت و پاکی تو؛ فقط کابوس مرگش می‌ماند برای من؟ چرا به خوابم آمدی؟
نگفتی من با بزرگی تو در خواب های کوچک دنیای کوچکم چه کنم؟ نگفتی واژه ها را چگونه به بند کشم برای نوشتن از تو و به تو؟ بی انصافی نیست مرا که هر روز و هر شب تمام وحشتم، ندیدن دوباره ی واژه های توست که از امید گفته ای و آزادی و عشق … وعده ی رهایی دهی در خواب اما در بیداری کابوس نبودنت رهایم نکند…
گفته بودم به خوابم نیا آقا معلم ….گفته بودم شب های من همدم کابوس مرگند نه مژده ی رهایی، روزهای همچون شبم را روشن کن با رهاییت… گفته بودم بگذار وقتی افسانه ات سینه به سینه نقل میشود در این سرزمین، پایانش را نور روایت کند…گفته بودم به جای همه ی اسطوره های کودکی ام تو زنده بمان …. پس چه شد؟ چه شد خورشیدِ سرزمین خورشید؟
گیرم که آسمان غمزده ی سرزمین نفرین شده ی ما غرق ستاره باشد تو که ستاره نبودی،خورشید بودی مگر این آسمان غمزده ی لعنتی چند خورشید دارد خورشیدِ سرزمین خورشید؟
تو گویی باور کنم نبودنت را ؟ ببین ببین … به سوگ نشستنمان را ..ببین باد چه حریصانه آمده گیسوانم را به غنیمت خاک ببرد….سوی چشمانم؛ افتخار تاریخ سرزمینم، غیبت واژه های تو در این سرزمین، داغ نبودنت با من چه خواهد کرد…
نگفتی قامت بلند تاریخ خم میشود از غم نبودنت؟ نگفتی ماه تا همیشه پی تو میگردد؟ آخر ماه ندیدت که میروی… نگفتی با رفتنت زخم های تاریخ دوباره سرباز میکنند؟ نگفتی زری با دیدن اسب یوسف که باز بی سوار می‌اید چه کند؟ نگفتی زمین چگونه تحمل کند ریخته شدن خون سیاووش را ؟ نگفتی رود تا همیشه می‌رود پی یافتنن صمد؟ گوش کن گوش کن صدای مویه و شیون را از اعماق افسانه های تاریخ میشنوی؟
بگو چه کنم با داغ نبودنت ؟داغ نبودنت در من چیزی را ویران میکند که جایش هرگز خوب نمی‌شود؟ بگو چه کنم با حسرت نشنیدن سلام دوباره ات؟ بگو چه کنم با کمری که شکست بعد از تو؟ من نشسته بودم قدم خم شده بود زیر بار غم این روزهای سخت، تو گفتی بایست، من توان ایستادن نداشتم تکیه ی من به تو بود اسطوره ی سرزمین اهورا ….بگو چه کنم با دنیای بی تو؟ بگو چگونه قد راست کند واژه هایم بی تو ؟ نگفتی کجا پی قهرمان های داستان های شبانه ی پدر بگردم وقتی تو نیستی؟
نگفتی نرگس های جادویی شهرم همیشه در انتظار دیدن روی ماه تو می مانند؟ نگفتی آرزوی دیدنت در شاهو خودش را حلق آویز میکند از غم؟ نگفتی کوه‌های شاهو خاکستر میشنود از شنیدن خبر نفس نکشیدنت؟ نگفتی این واژه ها این واژه های لعنتی میمیریند چون چشمشان به دیدن چشمان پاک و زیبایت روشن نمیشود….
راستی آقا معلم قاصدک پیغامم را رساند به تو؟ همان که در حیاط دانشگاه دیدمش آن بعد ازظهر اشکی؟ میدانی آخر من مثل تو زبان قاصدک ها را نمیدانم… کاش دیده باشی اش، ولی ندیدی اش حتما، که رفتی…. گفته بودم بگوید منتظرت هستم گفته بودم بگوید دیدارمان به سرزمین تو…. دیدارمان به کجا باشد آقا معلم؟
————————
بخش اول یادداشت را که نوشتم خبرها همه خوب بود من رویای جشن آزادی فرزاد را می‌دیدم. گفته بودم که بی صبرانه در انتظار دیدنش هستم وقتی که رها ست و بی بند ؛ گفته بود که می‌اید آن روز و مقاوم باشم تا آمدنش…. اما درد آنجا ست که من مجبورم زمان تمام فعل هایم را گذشته کنم فعلهایی که پایان جمله هایی هستند بی هیچ امیدی و آرزویی… وقتی که فرزاد دیگر نیست.

آن مَردِ مـــُـعـَـلُـِم ….

2010-05-09T13:37:00.000-07:00

آن مردِ معلم دیگر نیست…. آن مردِ معلم سحرگاه امروز به دارآویخته شد…. آن مرد معلم “فرزاد کمانگر” بود….

آن مَرد مـــُــــــعـــَــلـِم اَست…

2010-05-02T13:44:00.000-07:00

واژه ها کنار هم ننشستند برای نوشتن از تو و به تو گریختند از من، همین ها برایم ماند فقط: روزت مبارک آقا معلم نازنین، باشد که آزاد و بی بند، صدای مهربانت باز هم طنین انداز شود در سرزمینمان وقتی که از آزادی میگویی و انسانیت…

تبعیض…!

2010-04-10T13:44:00.000-07:00

گاهی باید مدتی دور از گود به نظاره بنشینیم و به نقد خودمان ….زندان، این روزها واژه ی غریبی نیست کافی ست یک روز که از خواب بر‌میخیزیم تا شب تعداد دفعاتی که این واژه را میشنویم بشماریم و زندانی هایی که در بندند ….. به وضوح میتوان دید که جغرافیا چگونه خود زندانی را مرکز نشین نیست به بند کشیده و این اهمیت بی معنای ارزش خبری برای اطلاع رسانی…
یعنی فعال حقوق بشر/زنان/سیاسی را در کفه ی ترازوی ارزش خبری شان می‌گذارند و بعد حساب می‌کنند که خبرش را منتشر کنند یا نه فقط به صرف مرکز نشین نبودن!
گاهی آش از این هم شور تر می‌شود شما حتما باید یک نسبتی ربطی به گروه خاصی داشته باشید که خبر دستگیری تان کار شود چرا تعارف کنیم شما اگر اصلاح طلب نباشید محال است در رسانه های اصلاح طلب حرفی از شما و فعالیتان به میان آورده شود.
من نمیفهمم چرا خبر اعدام قریب الوقوع یک زندانی کرد* که یک ماه از ناپدید شدنش می‌گذرد و مسئولین زندان کرمانشاه هم تایید کرده اند ارزش خبری ندارد اما احضار فلان فعال سیاسی در تهران در تمام بخش های خبری یک رسانه کار ‌میشود یا گوگل دو هزار صفحه به مطلب مورد جست وجوی شما لینک میدهد.
جغرافیا به خودی خود تبعیض نمی‌افریند این ما هستیم که همیشه در حال مرتبه بندی اطرافیانمان هستیم. فعالیت سیاسی/مدنی اصل و حاشیه ندارد رنج زندان در تهران و شهرستان بی تفاوت است. دستور العمل برای همه ی ایران یکسان ست . مطمئن باشید بازجو در زندان شهرستان به زندانی بستنی تعارف نیمکند اگر در تهران با کتک زدن و پرخاش گری و تحت فشار قرار دادن اعتراف می‌گیرند در شهرستان ها هم همین داستان است.
بدتر اینکه همه میدانیم تنها راه مقابله با وضعیت موجود و فشارها در زندان بر شخص در بند، رسانه است اما باز به پارتی بازی ادامه می‌دهیم!
انگار دیگر صحت و دقت و امانت در انتشار خبر جایی ندارد روی‌کرد غالب قهرمان سازی ست و مصادره به نفع تلاش های کسانی که امروز در زندان و زیر فشار برای اعتراف به کارهای کرده و نکرده اند.
*زینب جلالیان